DİLİMİZE YERLEŞMİŞ 10 İSTANBUL DEYİMİ
DİLİMİZE YERLEŞMİŞ 10 İSTANBUL DEYİMİ
Tarih: 18.5.2020 13:53:59

1. ÜSKÜDAR´DA SABAH OLDU

 

Üsküdar´da deniz kıyısındaki Valide Sultan ve Mihrimah Sultan camilerinin müezzinleri, karşı tarafta yaşayan padişaha seslerini duyurabilmek ve ondan ihsan alabilmek, belki saray müezzinliğine yükselebilmek ümidiyle sabah ezanlarını mutlaka Beşiktaş´taki cami müezzinlerinden önce okurlarmış. Bir şeyin zamanını geçirmek, geç kalmak anlamında bugün dahi kullanılmakta olan “Üsküdar´da sabah oldu” deyimi vaktiyle aynı hat üzerinde olmalarına rağmen Üsküdar´ın Beşikta´tan önce okunan sabah ezanlarından kaynaklanmıştır.

 

2. MARMARA ÇIRASI GİBİ TUTUŞMAK

 

Eskiden ocak, soba veya mangalda ateş yakabilmek için çıralar kullanılır, bu çıralar ise çarşılarda tutam halinde satılırdı. Aniden parlayanlar, öfkelenenler için kullanılan bu deyim, sakızlı çam ağaçlarıyla meşhur olan Marmara Adası´ndan toplanan, reçinesi bol olduğu için kolay yanan çıralardan doğmuştur.

 

3. KABAK BAŞINDA PATLAMAK

 

Su kabaklarının içleri oyularak şişe gibi kullanıldığı yıllarda, Galata meyhanelerinde içleri şarap dolu kabaklar sıra sıra vitrine dizilir; isteyen külhanbeyi hangi kabağın ipini keserse onu alır ve bitirmeden yerinden kalkmazmış. Meyhaneye yapılan baskınlarda zabıtalar ve bekçiler tarafından mekandaki küpler ve fıçılar devrilir, sıra sıra asılmış şarap kabakları da meyhaneci ve araya giren müşterilerin başında patlatılırmış.

 

4. DİNGONUN AHIRI

 

İstanbul´da ulaşım için atlı tramvayların kullanıldığı yıllarda, iki at ile çekilen tramvaylara, dik Şişhane yokuşunu çıkabilmesi için fazladan atlar koşturulurdu. Azapkapı´da tramvaya eklenen takviye atlar, Taksim´de Dingo isimli bir Rum vatandaş tarafından işletilen ahırda dinlendirilir, sonra tekrar Azapkapı´ya götürülürlerdi. Gün içinde sürekli atların girip çıktığı ahırın bu durumu dolayısıyla, girenin çıkanın belli olmadığı yahut her önüne gelenin girip çıkabildiği yerler için bu deyim kullanılmıştır.

 

5. GOYGOYCULUK YAPMAK

 

Vaktiyle Muharrem ayında ilahiler okuyarak kapı kapı dolaşıp dilenen tarikat mensubu dilencilere goygoycu adı verilirdi. Bu kişiler, Muharrem ayından iki gün önce Üsküdar´daki tekkelerine giderek şeyhlerinin yanında toplanır ve buradan dörder beşer kişilik gruplar halinde semtlere dağılırlardı. Muharrem´in birinci gününden onuncu gününe kadar sokaklarda ilahiler okuyarak dolaşan goygoycular, gülbank çekerler ve durdukları kapının önünde dua ederlerdi. Günümüde bu deyim gevezelik, boşboğazlık yapmak anlamında kullanılmaktadır.

 

6. ÇAPULCU

 

Vaktiyle tulumbacı takımlarına sızmış işsiz güçsüz adamlara çapulcu adı verilirdi. Bunlar zaman içinde birtakım sınavlardan ve denemelerden geçerek takıma alınmlarına rağmen, bazıları ahlak düşkünlüğü sebebiyle yine ilk fırsatta yangın yerinden hırsızlığa kalkışırlar, durum fark edilirse polise teslim edilirler ve o semte bir daha adım atamazlardı.1910´lu yıllarda İstanbul şehreminliği görevini sürdüren Cemil Topuzlu, hatıralarında itfaiye teşkilatındaki aksaklıkları dile getirirken “çapulculuktan” bahsetmektedir.

 

7. BULGURLU´YA GELİN GİTMEK

 

Bir işte gereğinden fazla telaş gösterenlere söylenen bu deyimin hikayesi şudur; Bulgurlu Köyü, suyu ve havası nedeniyle güzel bir köydür, eskiden beri de pehlivan çıkaran bu köyün delikanlıları güzelliği ile meşhur olmuştur. Bu delikanlılarla evlenmek için civardaki köylerin genç kızları can atarlardı. Dokuz gün festival havasında geçen Bulgurlu´nun düğünleri de pek meşhurdu. Eğer Bulgurlu´dan bir görücü gelip kızı beğenerek nişan taktı mı, kız nişan bozulur korkusuyla çeyizini noksanlarını tamamlaması, bir an evvel nikah kıyılıp Bulgurlu´ya gelin gitmek için annesini, babasını gece gündüz sıkıştırırmış.

 

8. PÜSKÜLLÜ BELA

 

II. Mahmud devrinde önce askerler, ardından memurlar için resmi başlık olarak kabul edilen fes, kısa sürede halk arasında da kullanılmaya başlanır. Fesin yaygınlaşmasıyla beraber değişik renk ve biçimlerde, püsküllü ve püskülsüz biçimde modeller ortaya çıkmıştır. Yağmur ve kardan kalıbı bozulan, rüzgarda püskülleri sürekli karışan fesin kullanımı zahmetli ve masraflı bir iştir. Püsküllü bela deyimi bu durumdan esinlenerek ortaya çıkmıştır.

 

9. BALIK KAVAĞA ÇIKINCA

 

Karşılıklı noktalarda bulunan Rumeli ve Anadolu Kavağı, çok rüzgarlı ve akıntının kuvvetli olduğu yerlerdir. Buralarda bu yüzden balık tutmak neredeyse imkansızdır. İstanbul´da balığın bol bulunduğu ve dolayısıyla fiyatının düştüğü zamanlarda şehirde tutulan balıkların, Kavaklar´a kadar götürülüp satıldığı görülür. Diğer zamanlarda düşük ücretle balık almak isteyen müşterilere balıkçılar tarafından verilen cevap ise “O sizin dediğiniz ücret balık kavağa çıkınca olur” şeklindedir.

 

10. İKİ DİRHEM BİR ÇEKİRDEK

 

Kılık kıyafetleriyle dikkat çeken İstanbul hanımefendileri ve beyefendileri için kullanılan bu tabir, aynı zamanda gösterişten uzak ve giydiğini kendisine yakıştıran anlamlarını da taşır. Deyimde geçen “dirhem” ve “çekirdek” tabirleri kuyumculukta hassas tartılar için kullanılan ağırlık ölçüleridir. O dönemde piyasada en değerli para olan Osmanlı altını, tartıda iki dirhem bir çekirdek gelmektedir. Kılık kıyafet konusunda titiz olan kimselerin piyasada en yüksek değere ve hassas ölçülere sahip altın sikkeyle beraber değerlendirilen bir deyim olmuştur.

 








Kaynak:

Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Mossad İranlı nükleer bilimciyi nasıl öldürdü? İranlı gazeteci, suikastın detaylarını anlattı
Mossad İranlı nükleer bilimciyi nasıl öldürdü? İranlı gazeteci, suikastın detaylarını anlattı
Mossad İranlı nükleer bilimciyi nasıl öldürdü? İranlı gazeteci, suikastın detaylarını anlattı
TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ TÜRK MİLLETİNİN ONURU  VE GURURUDUR.
TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ TÜRK MİLLETİNİN ONURU VE GURURUDUR.
TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ TÜRK MİLLETİNİN ONURU VE GURURUDUR.
ATEŞLE OYUN
ATEŞLE OYUN
ATEŞLE OYUN
Sokak kısıtlaması 7 güne yayılabilir
Sokak kısıtlaması 7 güne yayılabilir
Sokak kısıtlaması 7 güne yayılabilir
Yılmaz Vural´ın ailesinden sağlık durumuyla ilgili açıklama
Yılmaz Vural´ın ailesinden sağlık durumuyla ilgili açıklama
Yılmaz Vural´ın ailesinden sağlık durumuyla ilgili açıklama
Elazığ´da 3.7 büyüklüğünde deprem
Elazığ´da 3.7 büyüklüğünde deprem
Elazığ´da 3.7 büyüklüğünde deprem
İstanbul´da tramvayda sosyal mesafesiz yolculuk
İstanbul´da tramvayda sosyal mesafesiz yolculuk
İstanbul´da tramvayda sosyal mesafesiz yolculuk
İspanya´da polise direnen kadına şok tabancalı müdahale
İspanya´da polise direnen kadına şok tabancalı müdahale
İspanya´da polise direnen kadına şok tabancalı müdahale
Kitap Okuyalım
Kitap Okuyalım
Kitap Okuyalım
BAŞKAN POYRAZ  KITAP EVI VE GENÇLIK MERKEZLERI´NDE INCELEMELERDE BULUNDU
BAŞKAN POYRAZ  KITAP EVI VE GENÇLIK MERKEZLERI´NDE INCELEMELERDE BULUNDU
BAŞKAN POYRAZ  KITAP EVI VE GENÇLIK MERKEZLERI´NDE INCELEMELERDE BULUNDU
İl Olmak İskilip´in Hakkıdır
İl Olmak İskilip´in Hakkıdır
İl Olmak İskilip´in Hakkıdır
Afrin´de bombalı terör saldırısı: Ölü ve yaralılar var
Afrin´de bombalı terör saldırısı: Ölü ve yaralılar var
Afrin´de bombalı terör saldırısı: Ölü ve yaralılar var
Canan Kaftancıoğlu hakkında verilen takipsizlik kararı kaldırıldı
Canan Kaftancıoğlu hakkında verilen takipsizlik kararı kaldırıldı
Canan Kaftancıoğlu hakkında verilen takipsizlik kararı kaldırıldı
Pitbull´a gasp şüphelisine ´silahlı yağma´dan dava açıldı
Pitbull´a gasp şüphelisine ´silahlı yağma´dan dava açıldı
Pitbull´a gasp şüphelisine ´silahlı yağma´dan dava açıldı
Kayaşehir´de yoldan çıkan İETT otobüsü yol kenarındaki boş araziye uçtu
Kayaşehir´de yoldan çıkan İETT otobüsü yol kenarındaki boş araziye uçtu
Kayaşehir´de yoldan çıkan İETT otobüsü yol kenarındaki boş araziye uçtu
Emekli Albay Fikri Kısar Askerlik ve sivil yaşantısındaki önemli anılarını derleyip kitap yazdı.
Emekli Albay Fikri Kısar Askerlik ve sivil yaşantısındaki önemli anılarını derleyip kitap yazdı.
Emekli Albay Fikri Kısar Askerlik ve sivil yaşantısındaki önemli anılarını derleyip kitap yazdı.
Japonya´da 5.8 büyüklüğünde deprem
Japonya´da 5.8 büyüklüğünde deprem
Japonya´da 5.8 büyüklüğünde deprem
KPSS´ye geç kalanlar yine kapılarda ağladı
KPSS´ye geç kalanlar yine kapılarda ağladı
KPSS´ye geç kalanlar yine kapılarda ağladı
Hidayet Türkoğlu´nun koronavirüs testi pozitif çıktı
Hidayet Türkoğlu´nun koronavirüs testi pozitif çıktı
Hidayet Türkoğlu´nun koronavirüs testi pozitif çıktı
Meteorolojiden sağanak ve karla karışık yağmur uyarısı
Meteorolojiden sağanak ve karla karışık yağmur uyarısı
Meteorolojiden sağanak ve karla karışık yağmur uyarısı
Koronavirüs tedbirleri kapsamında kapanan kafeler ´al-götür´ düzenine geçti
Koronavirüs tedbirleri kapsamında kapanan kafeler ´al-götür´ düzenine geçti
Koronavirüs tedbirleri kapsamında kapanan kafeler ´al-götür´ düzenine geçti
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
DOLAR
7.7892
EURO
9.3306
İstanbul için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:34 08:20 13:17 15:37 17:55 19:29
1 Aralık 2020 Salı
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Aşk davaya benzer, cefa çekmek de şahide: Şahidin yoksa davayı kazanamazsın ki !

Mevlana
-Kelebekler ayaklarıyla tat alırlar. -Kadınlar erkeklere oranla 2 kat fazla göz kırpar.(Çok yalan söyledikleri için olmasın) -İnsan vücudundaki en güçlü kas dildir. -Gözleri açık tutarak hapşırmak imkansızdır. (Bir rivayete görede gözleri açık hapşırı

İlginç Bilgiler 2
Etin pişerken dağılmaması için suyuna birkaç damla sirke koyun. Etin suyunun berrak olması için üstünde oluşan köpüğü bir kevgir ile temizleyin.

Et Yemekleri Tarifleri İle İlgili Püf Noktaları
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ